اضطراب

اضطراب، واکنش طبیعی به استرس است. بطور کلی، اضطراب به فرد کمک می کند تا از عهده کارها برآید. اما زمانیکه اضطراب بیش از حد می شود و موجب ترس شدید و غیرمنطقی از موقعیت های روزمره می گردد که در این حالت، در واقع تبدیل به یک اختلال ناتوان کننده شده است.

هرگونه اختلال اضطرابی ویژگی های خاص خود را دارد، اما همگی با داشتن علائم مشترک ترس غیرمنطقی و بیش از حد، نگرانی و دلهره با هم در ارتباط هستند.

وضعیت مزمن اضطراب معمولاً اختلال اضطراب فراگیر نامیده می شود. ویژگی اصلی اختلال اضطراب فراگیر (GAD)، نگرانی بیش از حد و غیرقابل کنترل درباره مسائل روزمره است. این نگرانی دائمی بر عملکرد روزمره تاثیر می گذارد و می تواند باعث ایجاد علائم فیزیکی شود.

اختلال اضطراب فراگیر ممکن است همراه با سایر اختلالات اضطرابی، اختلالات افسردگی یا سوء مصرف مواد رخ دهد. تشخیص GAD اغلب دشوار است، زیرا فاقد برخی از علائم چشمگیر، مانند حملات پانیک بی دلیل است که در سایر اختلالات اضطرابی دیده می شوند؛ برای تشخیص این اختلال، نگرانی باید به مدت بیشتر از حداقل ۶ ماه وجود داشته باشد.

علائم فیزیکی عبارتند از:

  • تنش عضلانی
  • تعریق
  • حالت تهوع
  • سردی و تعریق دست ها
  • دشواری در بلغ
  • احساس دلشوره
  • ناراحتی گوارشی یا اسهال
  • تحریک پذیری، بدخلق بودن
  • خستگی
  • بیخوابی

اضطراب در طب چینی

«اضطراب» اصطلاحی مدرن است که معادل دقیقی در طب چینی ندارد. در طب چینی، «ترس» نقش بسیار مهمی را در میان سایر هیجانات دارد. با این حال، تفاوت هایی بین ترس و اضطراب وجود دارد. برخی بین اضطراب و ترس براساس محرک تمایز قائل می شوند: ترس «پس از تحریک» است، یعنی محرک باعث ایجاد احساس ترس می شود؛ اضطراب، «پیش از تحریک» است، یعنی فرد بدون هیچ گونه محرکی مضطرب است.

برخی دیگر به شیوه ای دیگر بین ترس و اضطراب تمایز قایل می شوند. اپستین استدلال می کند که ترس مرتبط با رفتار مقابله ای، بویژه فرار و اجتناب است. وقتی تلاش برای مقابله با شکست مواجه می شود (زیرا وضعیت غیرقابل کنترل است)، ترس تبدیل به اضطراب می شود. اضطراب را می توان بصورت ترس برطرف نشده تعریف کرد. براساس لدوکس، اضطراب و ترس ارتباط تنگاتنگی با هم دارند، چراکه هر دو واکنشی به موقعیت های مضر یا بالقوه مضر هستند. تمایز بین اضطراب و ترس معمولاً با عدم وجود محرک خارجی برای برانگیخته شدن واکنش صورت می گیرد: اضطراب از درون، درحالیکه ترس از جهان خارجی منشأ می گیرد.

بیماری های چینی مرتبط با اضطراب

هیچ اصطلاحی در طب چینی وجود ندارد که دقیقاً متناظر با آن چیزی باشد که ما «اضطراب» می نامیم، اما چندین بیماری چینی قدیمی وجود دارد که کاملاً مشابه اضطراب هستند. سه بیماری اصلی متناظر با اضطراب عبارتند از:

  • «ترس و تپش قلب» (جینگ جی)
  • «ضربان پانیک» (ژنگ چونگ)
  • «ناآرامی» (زانگ زائو)

دو بیماری نخست شامل احساس ترس، نگرانی و اضطراب هستند؛ بیماری اول، با تپش قلب و بیماری دوم با احساس ضربان در قفسه سینه و زیر ناف همراه است. «ترس و تپش قلب» معمولاً در اثر رویدادهای خارجی مانند وحشت یا شوک ایجاد می گردند و بوجود می آیند و از بین می روند؛ اغلب دارای ماهیت پر هستند.

در «ترس و تپش قلب» و «ضربان پانیک»، کمبود خون وجود دارد. ترس و تپش قلب به صورت دوره ای است؛ ضربان پانیک مداوم است. ضربان پانیک ناشی از نگرانی و تفکر افراطی است که از درون ناآرام می شود و موجب وضعیت کمبود و بلغم-گرما می شود.

علل اضطراب در طب چینی

بدیهی است که عامل اتیولوژیک اصلی در اضطراب، استرس هیجانی است. با این حال، عوامل دیگری نیز موثر هستند و سرشت و رژیم غذایی عوامل اتیولوژیک مهمی محسوب می شوند.

۱٫ استرس هیجانی

«اضطراب» اصطلاحی عمومی است که وضعیت مزمن ترس و تشویش را نشان می دهد. با این حال، این بدان معنا نیست که در میان هیجانات، فقط ترس است که منجر به اضطراب می شود. وضعیت مزمن اضطراب ممکن است ناشی از هیجانات بسیاری، بویژه نگرانی، ترس، شادی بیش از حد، شوک، احساس گناه، شرم یا تفکر افراطی باشد.

هریک از هیجانات فوق ممکن است در ابتدا منجر به رکود چی شوند. بعد از مدتی، رکود چی موجب ایجاد گرما می شود و با گذر زمان به خون و یین آسیب می رساند و منجر به کمبود خون یا یین می شود. بنابراین، گرما ممکن است ذهن را ناآرام کند و موجب اضطراب شود. از طرف دیگر، کمبود خون و یین، ذهن را از اقامتگاه خود منحرف می کند و باعث اضطراب نیز می شود.

رکود چی و کمبود چی ناشی از استرس هیجانی ممکن است باعث شکل گیری بلغم نیز شود که ذهن را مسدود می کند و منجر به اضطراب شدیدتر یا حملات پانیک می شود.

۲٫ سرشت

بنا به تجارب من، تمایل سرشتی، عامل اتیولوژیک مهم و غالب در اضطراب مزمن است. افراد بسیاری وجود دارند که بدون هیچ دلیل خارجی بارزی، تمایل سرشتی به نگرانی و اضطراب دارند. زمانیکه اعضا و حتی نسل های مختلف یک خانواده را درمان می کردم، متوجه شدم که اغلب این رخداد ژنتیکی است.

یک نشانه مهم برای تمایل سرشتی به استرس هیجانی و اضطراب، شکاف قلب بر روی زبان است.

براساس موسسه ملی سلامت روان، به نظر می رسد خطر ایجاد اختلال پانیک ارثی است. این امر اهمیت سرشت در اتیولوژی اضطراب مزمن و اختلالات پانیک را تایید می کند.

۳٫ رژیم نامنظم غذایی

غذا خوردن نامنظم باعث کمبود چی و یین معده می شود. در طولانی مدت، این امر بر قلب تاثیر می گذارد و منجر به کمبود یین قلب و اضطراب می شود.

غذا خوردن نامنظم و مصرف بیش از حد غذاهای تولید کننده رطوبت منجر به تشکیل بلغم می شود. این امر ممکن است ذهن را مسدود کند و اضطراب و اختلالات پانیک را شدت بخشد.

۴٫ از دست دادن خون

از دست دادن شدید خون، مانند آنچه در هنگام زایمان اتفاق می افتد، منجر به کمبود خون می شود. قلب، خون را کنترل می کند و بنابراین، این امر ممکن است منجر به کمبود خون قلب و اضطراب شود.

۵٫ کار بیش از حد

کار بیش از حد به معنای کار کردن برای ساعات طولانی بدون استراحت کافی به مدت چند سال، یین کلیه را تحلیل می برد. کمبود یین کلیه در نهایت بر قلب تاثیر می گذارد و ممکن است باعث اضطراب مزمن شود. کمبود یین کلیه نیز ممکن است باعث اضطراب مزمن شود بدون اینکه بر قلب تاثیری بگذارد.

 

تخلیص از کتاب «روان در طب چینی»، فصل ۱۷، مترجم دکتر عباس انصاری (در مرحله ویراستاری)

نظر خود را بنویسید